اقتصادی

روابط اقتصادی بین ایران و مجارستان، به دو برهه زمانی قبل و پس از پیروزی انقلاب اسلامی تقسیم بندی می شود:

الف : قبل از پیروزی انقلاب اسلامی:

در سال ۱۹۵۲ میلادی ( 1331 شمسی ) برای اولین بار بعد از جنگ جهانی دوم یک موافقت‌نامه بازرگانی بین ایران و مجارستان منعقد گردید که اساس و پایه مبادلات بین دو کشور در سال‌های بعدی قرار گرفت. از آن تاریخ تا ۱۹۶۶ میلادی به‌طور کلی حجم مبادلات بین دو کشور چندان زیاد نبود و جمعاً از ۵/۱۱ میلیون دلار تجاوز نکرد.

در ماه مه ۱۹۶۶ میلادی ( 1345 شمسی ) یک موافقت‌نامه بازرگانی و پرداخت برای مدت سه سال بین دو کشور منعقد گردید که به‌موجب آن حجم مبادلات بازرگانی بین طرفین برای سال اول ۲۶ میلیون دلار و برای سال دوم ۲/۲۹ میلیون دلار و برای سال سوم ۳۳ میلیون پیش‌بینی شد. برطبق این موافقت‌نامه کالای صادراتی ایران به مجارستان عبارت بودند از: خشکبار، دانه‌های روغنی، چای، توتون و فرآورده‌های آن، پنبه، روغن نباتی، ماهی و کنسرو و پوست و روده و پشم و ابریشم طبیعی و فرش و پارچه‌های ابریشمی، منسوجات جوراب و زیرپوش و منسوجات نخی و نخ پنبه و سنگ‌های معدنی و سنگ‌های قیمتی مانند فیروزه، محصولات شیمیایی و فرآورده‌های نفتی و گوگرد و ... که قریب چهل رقم کالای صادراتی بود ولی عملاً صادرات از هشت قلم کالا تجاوز نکرد، شامل: پنبه، پوست خام، مقدار فرش و چوب، کشباف و پارچه پنبه‌ای و حتی همین قلم با مقایسه ارزش کالاهای صادره و سهمیه‌های تعیین شده در موافقت‌نامه به میزان پیش‌بینی شده نرسید. طبق آمار بانک مرکزی ایران در سال اول موافقت‌نامه صادرات ایران به مجارستان ۳/۴ میلیون دلار و در سال دوم موافقت‌نامه صادرات ۶/۳ میلیون دلار و واردات ۳/۸ میلیون دلار و در هشت‌ماهه سال سوم ۲۰/۵ میلیون دلار و واردات ۴/۴ میلیون دلار بوده است.

یک‌سال قبل از انعقاد موافقت‌نامه مذکور یعنی در مه ۱۹۶۵ یک موافقت‌نامه همکاری اقتصادی و فنی بین دو کشور در تهران به امضاء رسید که بر اساس آن دولت مجارستان موافقت نمود اعتباری به میزان ده میلیون دلار با بهره ۵/۲٪جهت تحویل ماشین‌آلات و تجهیزات و انجام خدمات فنی در اختیار دولت ایران قرار دهد؛ ولی به‌علت اینکه شرایط این موافقت‌نامه با موافقت‌نامه‌های مشابه که ایران با دیگر کشورها منعقد نموده و تا حدی متفاوت بود، از تمام اعتبار مذکور استفاده نشد.

در آوریل ۱۹۶۸ میلادی ( 1347 شمسی ) یک موافقت‌نامه دیگر همکاری اقتصادی و فنی بین ایران و مجارستان به امضاء رسید که به‌موجب آن دولت مجارستان اعتباری به میزان چهل‌میلیون دلار با بهره ۵/۲٪در اختیار دولت شاهنشاهی برای انجام پروژه‌های صنعتی و خرید ماشین‌آلات و تجهیزات و خدمات قرارداد و موافقت نمود که ایران در مقابل به همان میزان نفت خام شرکت ملی نفت ایران به مجارستان صادر نماید.

با توجه به اینکه مبادلات بازرگانی بین دو کشور با وجود امکانات فراوان برای بسط و توسعه به میزان پیش‌بینی شده در موافقت‌نامه بازرگانی مورخ مه ۱۹۶۶ نرسیده بود لذا کمیسیون مختلط مرکب از نمایندگان دو دولت ایران و مجارستان در ژانویه ۱۹۶۹ در تهران تشکیل گردید و نتایج حاصله از اجرای موافقت‌نامه بازرگانی و پرداخت را مورد بررسی قرار دادند و چون مدت اعتبار در ژوئن ۱۹۶۹ به پایان می‌رسید لذا هیئت‌های نمایندگی دو کشور پیش‌نویس موافقت‌نامه‌های وزرای اقتصادی ایران و مجارستان آن را در بوداپست امضاء نمودند.برطبق آن قرار شد ایران در سال اول معادل یک‌میلیون دلار اتومبیل سواری - اتوبوس، ۲۰۰ هزار دلار کفش - ۶۰۰ هزار دلار یخچال - چراغ گاز و آبگرمکن و ۳۵۰ هزار دلار فرش - یک‌صد هزار دلار صابون و پودر رختشویی - یک‌صد هزار دلار جوراب و پیراهن و زیرپیراهن، ۲۰۰ هزار دلار تریکو و پتو - ۵۵۰ هزار دلار دخانیات - ۲۳۰ هزار دلار روغن نباتی و دانه‌های روغنی - ۳۰۰ هزار دلار محصولات نخی به مجارستان بفرستد. در جریان امضای موافقت‌نامه فوق طرفین توافق کردند که اجرای اصل کاملةالوداد را در مورد یکدیگر رعایت نمایند.

روابط اقتصادی ایران و مجارستان در سال ۱۹۷۰ میلادی ( 1349 شمسی ) وارد مرحله تازه‌ای شد. در اردیبهشت این سال در تهران مذاکرات مفصلی بین هیئت‌های نمایندگی دو کشور صورت گرفت و قرار شد که کالاهای صنعتی ایران در فهرست کالاهای قابل صدور به مجارستان قرار گیرد.در مهرماه ۱۳۵۰ ( 1971 میلادی ) یک هیئت بازاریابی و بازرگانی مرکب از وزیران صنایع و کارشناسان اقتصادی ایران به اروپا از جمله مجارستان مسافرت نمودند و سرانجام در آذرماه همان سال هیئت اقتصادی و بازرگانی مجار به‌مدت یک هفته به ایران آمد و پیمان‌هایی به‌منظور خرید کالاهای گوناگون از قبیل کفش و جوراب و تریکو و کشمش و پنبه به امضاء رسید. از سال ۱۳۴۹ ایجاد یک کارخانه تولید قند از خرما در خرمشهر با همکاری فنی کارشناسان مجارستان آغاز به کار کرد و در سال ۵۰ به مرحله بهره‌برداری رسید. در مهر ۵۱ وزیر بازرگانی خارجی مجارستان در رأس یک هیئت شش نفری از مقامات اقتصادی و بازرگانی آن کشور برای شرکت در دومین اجلاس مشترک وزیران اقتصادی ایران و مجارستان به تهران آمد و طی مذاکراتی توافق شد که دولت مجارستان میزان خریدهای خود را از ایران افزایش داده و متنوع سازد. در همین سال مذاکرات دیگری برای تأمین دومین واحد تولیدی تحقیق شده خرما صورت گرفت و ایجاد یک واحد عظیم کشت و صنعت در دشت مغان در دستور همکاری‌های اقتصادی و فنی دو کشور قرار گرفت.در این  سال 1351 موافقتنامه همکاری فنی و علمی بین ایران و مجارستان به امضا رسید.

ب : پس از پیروزی انقلاب اسلامی

روابط اقتصادی بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری مجارستان تابع روابط سیاسی بوده به شکلی که در دهه اول بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، حجم مبادلات اقتصادی بین دو کشور همواره روند صعودی داشت. در این دوران فعالان بخشهای مختلف اقتصادی مجارستان تحت هدایت و نظارت کامل دولت همکاریهای خوبی با جمهوری اسلامی ایران بعمل آوردند. به طوریکه در اواخر دهه 1360 میزان مبادلات تجاری دو کشور از مرز350 میلیون دلار نیز گذشت. جلسات کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور تقریبا بطور مرتب در تهران و بوداپست ( جمعا 9 کمیسیون ) برگزار گردید و طی آن طرفین ضمن تشویق همکاریهای اقتصادی، وآگاهی از نقطه نظرات یکدیگر در رابطه با مسایل منطقه ای و بین المللی زمینه های همکاری را شناسایی می کردند. با وقوع تحولات در عرصه نظام بین الملل و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، روابط اقتصادی بین جمهوری اسلامی ایران و مجارستان روند معکوسی به خود گرفت و حجم مبادلات تجاری بین دو کشور از سال 1373 سیرنزولی پیدا کرد.

در سال 1371 موافقتنامه کمرگی کالا و مسافر بین دو کشور امضا شد و به دنبال برگزاری نهمین اجلاس کمیسیون مشترک اقتصادی در آذر ماه1372 در تهران، طرف مجاری دیگرتمایلی برای برگزاری اجلاس بعدی از خود نشان نداد و عملا بحث برگزاری اجلاس کمیسیون مشترک بین دو کشور منتفی گردید. براساس آمارهای ارائه شده توسط سازمان آمار این کشور، حجم روابط تجاری دو کشور در سال 2013 معادل 7/28 میلیون دلار ( 8/3 میلیون دلار صادرات و9/24 میلیون واردات کشورمان از مجارستان ) بوده است.

با امضای توافقنامه برجام و اقبال کشورهای اروپایی برای ایجاد تحرک در روابط اقتصادی خود با ایران، آقای ویکتور اوربان نخست وزیر مجارستاندر سال 1394 همراه با یک هیات بزرگ سیاسی –اقتصادی به تهران سفر نموده و مقدمات ایجاد تحرک در روابط اقتصادی دو کشور فراهم آمد. در این سفر، موافقت نامه اجتناب از اخذ مالیات مضاعف و جلوگیری از فرار مالیاتی، موافقت نامه همکاری‌های اقتصادی، قصد نامه شروع مذاکرات موافقتنامه تشویق و حمایت متقابل از سرمایه گذاری به امضای  طرفین رسید. در ادامه این امر، اولین کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور پس از 23 سال وقفه، در بهمن 1395 (2 فوریه 2017 میلادی)در بوداپست برگزار گردید. تعاملات تجاری دو کشور نیز از سال 2015 میلادی روند روبه رشدی را تجربه نمود به گونه ای که از   32.959.545 دلار سال 2015 میلادی به بیش از 100 میلیون دلار در سال 2018 میلادی رسید.